Çin ve İtalya ortasında sanatsal kriz: O standa Çin itiraz etti, İtalya müsaade verdi

Çin’in Banksy’si olarak nitelenen Badiucao’nun İtalya’da gerçekleşecek standı için Çin’den itiraz geldi. Lakin İtalya standın iptal edilmesi taleplerini reddederek kelam özgürlüğünü savundu.

Çin Hükümeti’nin mimlediği Badiucao yeni standı için hazırlıklar yaparken tekrar ülkesinin sansürü ile karşılaştı. Badiucao’nun İtalya’da gerçekleşecek standı için itirazlar yükselse de İtalya sanatkarın gerisinde durarak sanatın sansürlenemeyeceğini vurguladı.

Geçen ay, Roma’daki Çin Büyükelçiliği’nden kültür yetkilileri, Brescia Belediye Başkanı Emilio Del Bono’ya kentin standa konut sahipliği yapma kararını eleştiren ve iptal edilmesini talep eden bir e-posta gönderdi. E-postada, şovun Çin ve İtalya ortasındaki dostça ilgileri tehlikeye atacağı belirtildi.

Lakin Del Bono ve müzeyi yöneten Brescia Musei Vakfı’nın lideri, şovun hiçbir biçimde Çin’e ya da halkına makûs bir ışık tutmadığını, lakin toplumsal tenkidin sanatın bir fonksiyonu olduğunu vurgulayan bir mektupla karşılık verdi. Del Bono, “Her vakit kelam özgürlüğünü savunduk ve bunu yapmaya devam edeceğiz” dedi.

SANAT, ASLA SANSÜRLENMEMELİ

Del Bono kelamlarına şu formda devam etti: “Sanat asla sansürlenmemeli. Demokrasilerde, çoklukla iktidarda olanlar kınanır ve hatta alay edilir. Bu, demokrasinin kurallarının bir modülüdür.”

Brescia Musei Vakfı Başkanı Francesca Bazoli ise, “Sergiyi iptal etmeyi bir an bile düşünmedik. Çağdaş sanatın, tabir özgürlüğünü onaylayan temaları kanalize eden güçlü ve ilham verici bir araç olarak rolüne inanıyoruz. Badiucao’yu muhalif bir Çinli olduğu için davet etmedik, sanatın eleştirel bir araç olarak nasıl kullanılabileceğini bize gösteren bir sanatçı olduğu için davet ettik. Siyasi değil kültürel bir operasyondu” dedi.

O vakitten beri elçilikten haber alınamadığı belirtildi.

Badiucao ise “Şehir ve bu müze benim sanatımdan anladığı ve tabir hakkımı savunma cüretine sahip olduğu için şanslıyım” dedi.

SANSÜR SANATIN PEK ÇOK ALANINDA KENDİNİ GÖSTERİYOR

Çin’de ülkenin kültürel alanlarında uzun vakittir sansür uygulanıyor. Dar olan kelam özgürlüğü alanı, Xi Jinping’in 2012’deki yükselişinden bu yana da daralmaya devam etti. Pek çok sanat yapıtının ve hatta şovun (politik olmasalar bile) Çinli yetkililerin buyruğuyla sansürlenmesi nadiren karşılaşılan bir durum değil.

Ülke hudutlarının ötesinde Çin, sahip olduğu ekonomik gücün tesiriyle de geniş sansür uygulamalarını giderek artırıyor. Sanat, Çin’deki yetkililerle aksi düşmekten ve hasebiyle ülkenin geniş pazarına erişimini kaybetmekten korkanlar tarafından sansürün kurbanı oluyor. Hatta bu tasalar en çok, sinema stüdyolarını etkiliyor. Yakın vakitte, Amerika Birleşik Devletleri’ni dünyanın en büyük sinema pazarı olarak geride bırakan Çin’i kızdırmamak için Hollywood’un da sinemaların değiştirildiği basında geniş yer aldı.

POLİTİK ÇALIŞMALARIYLA ÜNLENDİ

On yıldan fazla bir müddettir Çin Komünist Partisi’nin başına bela olan Badiucao, 1989 Tiananmen Meydanı katliamından Nobel Barış Mükafatı sahibi Liu Xiaobo’ya yapılan muameleye kadar, siyasetçilerle alay etmesi ve hassas bahisleri ele almasıyla ünlendi.

ENES KANTER BADIUCAO TASARIMI GİYDİ

Geçen ay, Çin hükümetini Sincan ve Tibet’te insan hakları ihlalleri savıyla suçlayan basketbol yıldızı Enes Kanter, sanatçı tarafından tasarlanan birkaç çift özel spor ayakkabı giyerken görüntülendi. Çeşitli NBA maçlarında alanda tartışmalı bir biçimde giyilen ayakkabılar, “Özgür Tibet” ve “Köle Personelliği ile Yapıldı” üzere bildiriler taşıyordu.

Bir vakitler anonim olan Badiucao, 2011 yılında, Çin’in Wenzhou süratli tren kazasını ele almasıyla ilgili karikatürleri mikroblog sitesi Weibo’ya göndermeye başladığında öne çıktı. İmajlar tekraren sansürlendi ve şu anda bir Avustralya vatandaşı olmasına karşın, ülke yetkilileri o vakitten beri çalışmalarını sansürlemeye çalışıyor.

Badiucao, Twitter ve Instagram’da sistemli olarak öfkeli karikatürler yayınladığı çevrimiçi ortamlarda nizamlı olarak taciz edildiğini ve vakit zaman da tehdit edildiğini söylüyor. Ayrıyeten gideceği yerlerin de çeşitli baskılara maruz kaldığı belirtiliyor. Sanatkarın konuşma yapacağı etkinlikler iptal edildi ve Sidney’deki bir galerinin sahibi Badiucao’nun sanatını sergileme konusunda tereddütler yaşayınca onu sergiden çekti. 2018’de de Hong Kong’da yapılması gereken birinci ferdî standı “Çinlilerin tehditlerinden sonra” iptal edildi.

BASKILARA BOYUN EĞMEDİLER, STANT AÇILIYOR

Badiucao’nun kışkırtıcı yeni çalışmaları, Çinli diplomatların protestolarına karşın bugün halka açılıyor.

Brescia’daki birkaç eser, 100’den fazla sanatkarın katıldığı bir kentsel sanat şenliğinin modülü olarak Şubat 2020’de Avustralya’nın Melbourne kentinde sergilendi. Bunlar ortasında 2017’de ölen Çinli muhalif ve Nobel Mükafatı sahibi Liu Xiaobo ile eşi Liu Xia’nın neon heykelinin yanı sıra corona virüsü hakkında erken ikaz yayınlayan ve dövülen Dr. Li Wenliang’ın da yer aldığı suluboya portreleri var.

Müzenin yöneticisi Stefano Karadjov, şovun çeşitli mecralarda çalışan, yapıtlarını internette sergilemek zorunda bırakılan bir sanatkarın keşfi hakkında olduğunu söyledi: “Bir halk müzesi, pazarı olmayanlara yer vermeli.”

Badiucao, Brescia gösterisinin kendisini yeni bir izleyici kitlesine tanıtmasını ve çalışmalarının yeni bir ışık altında görülmesini umduğunu söyledi: “Elbette, beşerler bir galeriye yahut müzeye geldiğinde beklentiler, yapıtların çevrimiçi göründüğünden çok farklı. Ayrıyeten bu türlü bir kurumun tabiatında güç ve otorite var, yani bu türlü bir alanda stant yapıyorsanız, oldukça ayrıcalıklısınız.”

Standın açılışından evvel CNN’ye sergiyi gezdiren Badiucao sansürle ilgili ise şunları söylüyor: “Bugünlerde Çin hükümetini gücendirmekten kaçınmak neredeyse imkansız. Her şey hassas olabilir; her şey sıkıntılı olabilir.”

Büyükelçiliğin geçen ay şikayette bulunmasından bu yana, müze yetkilileri ve lokal siyasetçiler “La Cina (non) è Vicina” isimli gösteriyi tabir özgürlüğünün bir sembolü olarak çerçevelediler.
Brescia’nın belediye lider yardımcısı Laura Casteletti, mektubu bir kentin sanatsal, kültürel kararına müdahale olarak niteleyerek, “Mektubu iki sefer okumak zorunda kaldım zira beni şaşırttı” dedi.

Badiucao ise sansürle ilgili açıklamalarına şu halde devam etti: “Bir sanatçı olarak sansürü pek çok sefer, yıllarca ve pek çok yerde yaşadım; yalnızca Çin’de yahut Hong Kong’da değil, tıpkı vakitte Avustralya’da ve öteki birçok ülkede de… Nadiren bu türlü bir fırsatım oluyor, zira tüm galeriler, küratörler ve müzeler sanatımı sergilerlerse Çin pazarlarını tehlikeye atacaklarından telaş ediyorlar. Çin sermayesini ve parasını insanların tenkitlerini denetim etmek, manipüle etmek ve onları susturmak için kullanmakta çok uygun ve dünyamıza, sanat piyasasına bu halde yansıyor.”

Bir Cevap Yazın