125 yıllık bir aile kıssası

Asırlık taş binaları, yüksek ağaçları, geniş bahçesi ve sakinlerine şefkatle yaklaşan kümesi ile Darülaceze, “herkesin evi” misyonunu yaşatmak için çalışmaya devam ediyor. Sultan II. Abdülhamid’in bilhassa Osmanlı-Rus savaşı sonrasında artan göç sonucu sokaklarda kalan kimsesiz çocukların, yaşlı ve sakatların bakımlarını sağlamak, gerekiyorsa eğitimlerini tamamlamak gayesiyle 30 Mart 1890 tarihli fermanıyla kurulan kurum, bugün 450’nin üzerinde sakine mesken sahipliği yapıyor. Yeni Şafak Pazar olarak bu tarihi kurumu ziyaret edip bir günümüzü geçirdik.

SIKILMAYA VAKİT OLMUYOR

Kurumun en genç ismi Yusuf Beyefendi, en güler yüzlüsü Ali Beyefendi, en okur-yazarı Aytekin Beyefendi ve 40 yıllık daimi üyesi Ayşe Hanım; her biri nevi şahsına münhasır bu 450 kişi ortasındaki isimlerden sadece birkaçı. Yusuf Ekinci, Darülaceze’nin en genç ve en dinamik üyesi olarak tanınıyor. Yaklaşık yedi yıldır burada ikamet ediyor. Geçmişte aşçılık yaparak hayatını idame ettiren Yusuf Beyefendi, geçirdiği bahtsız bir kaza sonucu hayatını tekerlekli sandalyede sürdürüyor. Yusuf Beyefendi, kurum içi rehabilitasyondan çok dışarıda olmaktan daha çok keyif aldığını söylüyor. Darülaceze, sıhhat durumunu tehdit etmeyecek kurallarda dışarıdaki hayata dayanak almadan karışabilen kimi sakinler için bu türlü bir müsaade veriyor. Yusuf Beyefendi de dilediği vakit kurum dışına çıkabilen sakinlerden biri. Kendi tabiri ile “eskisi kadar verimli olmasa da” tanıdığı yerlerde, arkadaşlarının restoranlarında aşçılık tutkusunu devam ettiriyor ve bu biçimde rehabilite olduğunu söylüyor. Pandemi periyodunda alınan önlemler gereği giriş-çıkışlar kısıtlansa da aşılama sonrasında bakanlıktan gelen müsaadeler sonucu tekrar dışarıdaki günlük hayata karışmaya başladığı için keyifli. Tüm vaktini Darülaceze’de geçiren sakinlerin ise pandemi öncesinde kurum tarafından sık sık seyahatlere götürüldüğünü söyleyen Yusuf Beyefendi, kurumda geçirilen vakitle ilgili olarak da, “O kadar çok ziyaretçi geliyordu ki sakinler pandemi öncesinde sıkılmaya vakit bulamıyordu” diyor.

Yusuf Ekinci

BEŞERE YÜK OLURSUN DEVLETE OLMAZSIN

Ali Karcı, “Burada olmaktan keyifli musunuz?” sorusuna samimiyetle “mutluyum” diyen bir öteki sakin. Hiç çocuğu olmayan Ali Beyefendi, eşinin vefatından sonra kendi isteği ile Darülaceze’nin kapısını çalanlardan. Kasketi altında daima gülen kısık gözleri ile “4 Kasım 2015’te teslim oldum” diyor buraya gelişini anlatırken. Gençliğinde inşaatlarda çalışmış, restoran işletmiş, otomobil alıp satmış. “Maddi durumum düzgündü, o vaktin parasıyla bir taksi plakası param vardı diyeyim siz anlayın… Lakin bir makûs yanım; sigortam yoktu, sıhhat gidince yavaş yavaş para suyunu çekti” diyor. Eşini kaybettikten sonra erkek kardeşinin meskeninde kalırken yük oluyorum tasası ile rahat edememiş. Bir tanıdığından Darülaceze’yi duyduktan sonra sorup soruşturarak evvel Cağaloğlu’ndaki Toplumsal Hizmetler Kurumunu sonra onların yönlendirmesiyle burayı bulmuş. “Önceden önünden geçiyorduk, binayı görüyorduk lakin içinde ne var bilmiyorduk” diyor. Geçirdiği felç sebebiyle sıhhat meşakkatleri yaşayan Ali Beyefendi, burada güzelleşmiş. Felçten kalan rahatsızlıklardan neredeyse külliyen kurtulan Ali Beyefendi kurumun en aktif sakini olarak çalışana yardım etmekten şadlık duyduğunu söylüyor, “Yemekhanede yardım etmeye çalışıyorum, gözcülük yapıyorum; susayana su veriyorum, istikrarını kaybedenin koluna giriyorum. Çalışmazsam benim için vakit geçmez” diyor. Pandemi kısmından evvel kurumda simitçilik misyonunu üstlenen Ali Beyefendi, bu periyotta atölyeler ve ortak alanlarda kısıtlama olduğu için biraz sıkılmış olsa da süreç boyunca en ufak bir rahatsızlık yaşamadıklarını, kurumun birinci günden itibaren onları müdafaa altına aldığını söylüyor.

FOTOĞRAFTAN SABUNA REHABİLİTE

Ayşe Yücel, 57 yaşında ve Darülaceze’nin tam kırk yıllık sakini. Yetiştirme yurdundan çıktıktan sonra ikinci yuvası Darülaceze olmuş. Kırk yılını burada keyifli mesut geçirdiğini söylerken, yüzünde gülücükler eksik olmuyor. Neredeyse tüm işçinin ismini teker teker sayarak hepsini çok sevdiğini de kelamlarına ekliyor, “Burası bizim ailemiz üzere, çok beğenilen bakıyorlar bize. Ben palavra söylemem, bizde palavra gezmez. Hepsini çok seviyorum” diyor. Rehabilitasyonda uzun mühlet fotoğraf yapan Ayşe Hanım, şimdilerde ise sabunluk yaparak vaktini geçiriyor. “Resmi neden bıraktınız” diye sorduğumuzda, tüm çocuksuluğuyla yanıtlıyor: “Öyle kendim istedim, artık bıkmıştım!”

YARIM KALAN OKUMA HAYALİ

Aytekin Kavukçu, yaklaşık altı yıldır Darülaceze’de ikamet ediyor. Kravat iğnesinden yaka mendiline kadar grand tuvalet şık bir beyefendi olarak karşılıyor bizi. Lise birde maddi yetersizlikten ötürü yarım bıraktığı eğitim hayatına kütüphanelerde devam eden Aytekin Beyefendi okulu bırakmasını şöyle anlatıyor: “Anneanne ve dedemin yanında anne-babasız büyüdüm ben. Bunlar kıt kanaat geçinen insanlardı münasebetiyle mecburî olarak, gözlerim dolu dolu okuldan ayrılmak zorunda kaldım. Bu benim içimde uktedir her vakit.” “Benim ziyanı olmayan ama çok yararı olan bir alışkanlığım var: okuma alışkanlığım” diyor Aytekin Beyefendi, Darülaceze’de sakinleri ortasında da bu türlü tanınıyor. “Aytekin Bey’i nerede buluruz?” diye sorduğunuzda sizi kütüphaneye yönlendiriyorlar. Kütüphanenin kurdu olmuş, artık okunacak ne varsa tüketmiş. Ekseriyetle “bilinçte sıçramaya yol açan, çıtayı yükselten” diye tabir ettiği bilimsel kitapları okumaktan keyif alan Aytekin Beyefendi, bir devir Darülaceze’nin kütüphanesinde misyon de almış. Kurumda kalan sakinlerin vakit zaman toplanarak “geyik muhabbeti” yaptıklarını lakin kendisinin bundan hiç hoşlanmadığını, “Boş muhabbetler hiç bana nazaran değil” diyerek tabir ediyor.

Ayşe Yücel

AŞI ÖNCELİĞİ VERİLDİ

Pandemi mühletince bakanlığın tedbirlerine ek olarak yemekhanede tek kullanımlık tabaklarda tekrar tek kullanımlık çatal-bıçaklar kullanılmış. Kurumun besin mühendisleri tarafından yemek menüsünde de değişikliğe gidilerek sakinler için Covid-19’a karşı bağışıklığı güçlendirecek besinler hazırlanmış. Tıpkı vakitte yerleşkede yer alan tüm binaların fiziki yapısının yüksek tavanlı, ferah bir atmosfere sahip olması, karantina kısmında sakinlerin moral noktasında üst seviyede olmasını yardımcı olmuş. Kent hayatı içerisinde kendini kısıtlanmış ve kapana kısılmış hisseden pek çok kişinin bilakis Darülaceze bol ağaçlı geniş bahçesi ile sakinlere soluklanma imkanı tanımış. Türkiye’de birinci olay görüldüğü an dışarıya kapılarını kapatan Darülaceze’nin çalışanlarına ve sakinlerine Sıhhat Bakanlığı tarafından aşı önceliği verilmiş. Ocak 2021’de birinci doz aşılarını olan sakinlerin tüm dozları tamamlanmış. Artık kurum yavaş yavaş hem ziyaretçileri hem de stajyerleri kabule başlıyor.

Aytekin Kavukçu

KENDİNE YETEN BİR KURUM

Kuruluşundan bugüne kendi kendine yeten bir kurum olma misyonuyla hareket eden Darülaceze, ne devletten ne de kalan sakinlerden maddi bir hisse almıyor. Sarfiyatları karşılayabilmek ismine Okmeydanı yerleşkesinin gerisinde imali tamamlanan 7250 metrekarelik binanın; 900 yatak kapasiteli bir kız öğrenci yurdu, bir üniversiteye Gerontoloji kısmı yerleşkesi, otopark ve alışveriş merkezi olarak kiralanmasına karar verilmiş. Bu çok işlevli yapı ile kurum için gelir sağlanırken bir yandan da İstanbul’un eğitim, barınma ve park kanılarına tahlil sunmak hedeflenmiş. Konsept projesi tamamlanmış olan yapının uygulama projeleri devam ediyor.

DARÜLACEZE’NİN 5 KATI

II. Abdülhamid’in talimatı ile inşa edilen ve kuruluşundan bugüne Türkiye’de toplumsal hizmet alanında gelmiş geçmiş en büyük proje olma özelliğini taşıyan Darülaceze’ye iki büyük yerleşke daha eklenmesi planlanıyor. Biri Anadolu oburu Avrupa yakasında olmak üzere inşa edilmesi planlanan toplumsal hizmet kentlerinin birincisi için çalışmalara başlandı. Aile ve Toplumsal Siyasetler Bakanlığına bağlı Darülaceze Başkanlığınca Arnavutköy – Yassıören’de inşa edilecek kent, şu anki Darülaceze’nin 5 katı büyüklüğünde, yaklaşık 150 bin metrekarelik bir alanı kapsayacak. Okmeydanı’ndaki tarihi bina ile birebir üslupta bir mimariye sahip bu kentin içerisinde; rehabilitasyon merkezi, zihinsel engelli ünitesi, psikiyatrik teşhisli ünitesi, ağır bakım-gözlem ünitesi, yatağa bağlı ünitesi, bir amfi tiyatro, bin kişilik konferans salonu ve konaklama tesisleri ile çocukların gereksinimlerinin sağlandığı bir de çocuk merkezi yer alacak. Akıllı kent konseptinin uygulanacağı tesis; yavaş, yatay ve yaşanılabilir bir toplumsal hizmet merkezi olarak büyüklüğü ile dünyada bir birinci olacak.

KENDİ MASKEMİZİ ÜRETTİK

Kurumda kalan sakinler vakitlerinin bir kısmını seramik, terzihane, fotoğraf, gazlı bez, dokuma ve el işi üzere atölyelerde geçirdikleri için el hüneri konusunda da oldukça deneyimliler. Atölyelerde üretilen kimi eserler satılmak üzere sergilenirken kimileri da kuruluşta ilgili alanlarda kullanılıyor. Bilhassa pandeminin birinci günlerinde 450’nin üzerinde sakin ve 390’ın üzerinde işçi için maske temininde zorluklar yaşadıklarını lisana getiren Hamza Cebeci, Darülaceze’nin bu niyette da kendi kendine yettiğini belirterek rehabilitasyon merkezlerinde çalışan 150 sakinin bez maske üretimi yaptıklarını söylüyor.

Darülaceze Lideri Hamza Çelebi

Bir Cevap Yazın